Doktrinat e Biblës

Fjala “teologji” vjen nga fjala greke “theos” që do të thotë “Perëndi”. Si rrjedhim, teologjia është doktrina e Perëndisë. Për të filluar studimin e shumë doktrinave të Biblës, duhet të fillojmë nga Burimi i të gjitha gjërave, nga Perëndia! Duhet të fillojmë me Perëndinë, sepse nuk ka asnjë dhe asgjë përpara Tij. Ai ishte përpara se çdo gjë të vinte në jetë: “në fillim Perëndia …” (Zanafilla 1:1). “Perëndia, në kohë të lashta dhe në shumë mënyra …” (Hebrenjve 1:1). “Në fillim ishte Fjala dhe Fjala ishte me Perëndinë dhe Fjala ishte Perëndi” (Gjoni 1:1). Gjërat që duhet të studiojmë janë:

I. Emrat dhe Titujt e Perëndisë

Emri i një personi, vendi apo gjëje është ai me të cilin njihet nga të tjerët. Emrat e Perëndisë janë ata me të cilët ai është i njohur. Ata përcaktojnë karakterin e Tij. Po, emrat e Perëndisë janë ata me të cilët ai është i njohur nga populli i Tij: “Më shpëto, o Zot, me emrin tënd” (Psalmi 54:1a). “Ata që njohin emrin tënd do ta vënë besimin e tyre në Ty” (Psalmi 9:10). Kur ju lexoni në Bibël fjalën “Perëndi”, e dini që është përkthyer ose nga fjala hebraike “Elohim”, ose nga fjala hebraike “Jehova”. Fjala “Zot” vjen zakonisht nga fjala hebraike “Adonai”. Për të ditur se cila fjalë përdoret në ndonjë varg, këshillohuni me një mjet teknik si “Concordance” (Strong’s apo Young’s). Secila nga këto fjalë, Elohim, Jehova dhe Adonai përshkruan karakterin e Perëndisë dhe veprimet e Tij ndaj njerëzisë, duke dalluar shenjtorin nga mëkatari.

A. Elohim.

Fjala “Elohim”, që përkthehet “Perëndia”, gjendet më shumë se dy mijë e treqind herë në Shkrimin e Shenjtë. Ky nuk është një emër personal i Perëndisë, por është titulli zyrtar i Tij, çfarë Ai është, Perëndi, Elohim! Fjala “Elohim” nuk është përdorur vetëm për Perëndinë, por edhe për njerëzit (“Unë kam thënë ju jeni perëndi, jeni të gjithë bijtë e Shumë të Lartit”, Psalmi 82:6 dhe Gjoni 10:34-35) dhe për idhujt (“Mos iu drejtoni idhujve dhe mos bëni perëndi me metal të shkrirë” Levetiku 19:4). Ky është titulli i Perëndisë ashtu siç është titulli “president”. President është titulli zyrtar i kryeekzekutivit të një shteti. Nuk është emri, por titulli i tij. Ashtu siç ka presidentë të shumë llojeve, si: president i firmave, i shoqërive misionare etj., edhe emri zyrtar i Perëndisë është Elohim, zyra e Tij.

Elohim është emër në numrin shumës, dhe, kur themi “shumës”, nënkuptojmë që kemi të bëjmë me dy ose më shumë gjëra. Kjo është e vlefshme për gjuhën shqipe, por jo edhe për gjuhën hebraike. Gjuha shqipe ka dy numra: njëjësin (me kuptimin një) dhe shumësin (me kuptimin dy a më shumë). Në hebraisht kemi tre numra: njëjës, për një; duali, që i referohet numrit dy; shumësi, që do të thotë tre ose më shumë. Kështu emri Elohim është shumës, tre ose më shumë. Zanafilla 1:1 thotë: “Në fillim Perëndia (tre ose më shumë) krijoi qiejt dhe tokën”. Një tregues tjetër i trinisë gjendet në Zanafilla 1:26-27: “Perëndia [Elohim] tha: ‘Ta bëjmë njeriun sipas shëmbëlltyrës sonë’”.

Kuptimi i vërtetë i fjalës “Elohim” është Ushtruesi i Fuqisë, Ai i Forti. Në kapitujt e parë të Zanfillës, Elohim është përshkruar duke shfaqur pushtetin e Tij në këto dhjetë fjalë: krijoi, bëri, lëvizi, tha, shikoi, quajti, ndau, vendosi, mbaroi dhe bekoi.

Asnjë krijesë nuk ka pushtet, përveç atij që i ka dhënë Perëndia. Pushteti i përket Perëndisë. Njeriut i duhet të punojë për pushtetin e tij në të gjitha fazat e jetës. Perëndia vetëm flet dhe çdo gjë kryhet. Perëndia jo vetëm e krijon, por edhe e mban atë që e krijon nga asgjëja.

Elohim (Perëndia) ka pushtet mbi qeverinë. Danieli e theksoi këtë dhe Nebukadnetsarit iu desh ta provonte “që të gjallët të dinë që Shumë i Larti sundon mbi mbretërinë e njerëzve; Ai ia jep atij që dëshiron dhe larton mbi të keqin e të këqinjve” (Danieli 4:17). Duke pasur zemrën e tij të mbushur me krenari, Nebukadnetsarin e zuri marrëzia, derisa pranoi se Shumë i Larti në të vërtetë mbretëronte. Atëherë atij iu kthye arsyeja dhe u bë një besimtar i fortë i kësaj të vërtete.

Elohim (Perëndia) ka pushtet në gjykim, si mbi njerëzit, ashtu edhe mbi kombet. Kur godet, askush nuk mund t’i qëndrojë Atij.

El është forma e njëjësit për Elohim. Gjendet dyqind e pesëdhjetë herë në Shkrimet e Shenjta. Është përdorur në emra të përveçëm si Samuel (i kërkuar nga Perëndia) dhe Elija (Jehova është Perëndia im).

B. Jehova.

Jehova është emri personal i Perëndisë. Është një emër mbi çdo emër tjetër. Jehova do të thotë Shpengues. Sa herë që është përdorur në Bibël, është e lidhur me çlirimin e Zotit: “Kështu kur kapitenët e qerreve panë Jozafatin, ata thanë: ‘Ai është mbreti i Izraelit’. Pastaj e rrethuan për ta sulmuar; por Jozafati lëshoi një britmë dhe Zoti [Jehova] i vajti në ndihmë; Perëndia i shtyu të largoheshin prej tij” (2 Kronikave 18:31).

Ndërsa emri personal i Perëndisë, Jehova, shkruhej, nuk shqiptohej kurrë. Hebrenjtë e konsideronin këtë emër si tepër të shenjtë për t’u përmendur nga buzët njerëzore. Ka mundësi që ky shqiptim të mos jetë i saktë as sot, sepse në gjuhën hebraike shkruhet pa asnjë zanore. Emri “Jehova” në hebraisht shkruhet JHVH. Shpresojmë që e shqiptojmë në rregull. Ndoshta mund të shqiptohet Jeheveh, Jihivih, Jahavah, ose në shumë mënyra të tjera. Kur skribët vinin tek emri Jehova, duke kopjuar, ata i lanin trupat e tyre, dhe penat, me të cilat do të shkruanin këtë emër, pastroheshin. Madje edhe në publik, kur lexuesit do të arrinin tek ky emër, nuk e shqiptonin, sepse kishin frikë se mos e merrnin nëpër gojë kot, kështu që e zëvendësonin me Elohim apo Adonai. Një arsye pse fjala “Jehova” u përdor rrallë, ishte që të ruhej një njohje sa më e plotë e shenjtërisë së Tij.

Kur Zoti (Jehova) iu shfaq Moisiut në ferrishten që po digjej dhe e urdhëroi që të udhëhiqte bijtë e Izraelit të dilnin nga Egjipti për të shkuar në tokën e premtuar, Moisiu pyeti: <<Ja, kur të shkoj te bijtë e Izraelit dhe t’ju them: “Perëndia i etërve tuaj më ka dërguar te ju”, po të jetë se ata më thonë: “Cili është emri i tij?”, ç’përgjigje duhet t’u jap?. Perëndia i tha Moisiut: “UNË JAM AI QË JAM”. Pastaj tha: “Do t’u thuash kështu bijve të Izraelit: ‘UNË JAM-i më ka dërguar tek ju’”>> (Eksodi 3:13-14).

Jehova është UNË JAM-i i përjetshëm. S’ka as të kaluar, as të ardhme me Jehova-in; Ai është i Tashmi i Përjetshëm, Vetekzistuesi, Ai që e bëri veten e Tij të njohur.

Tek Eksodi 20:2 lexojmë: “Unë jam Zoti Perëndia yt”, domethënë, “Unë jam Jehova, Elohim-i yt”. Kishte shumë elohimë, por vetëm një Jehova. Ju mund të lexoni në Bibël “Elohim i Izraelit”, por kurrë nuk lexoni “Jehova i Izraelit”, sepse nuk ka asnjë tjetër Jehova. Kur Elija dhe profetët e Baalit patën një provë, kjo ishte për të vendosur kush ishte Elohim (Perëndia), Jehova apo Baali.

Jehova ishte gjithmonë i lidhur në një mënyrë shpenguese me njerëzit e Tij, por marrëdhënia e Tij me krijesat e Tij (kjo përfshin edhe njerëz jo të rilindur) ishte gjithmonë si Elohim. E njëjta gjë është edhe sot. Perëndia është Perëndia i gjithë të pashpëtuarve, por Ai është Jehova, Átë për gjithë të shpëtuarit. Libri i Jonës e ilustron këtë gjë më së miri. Në kapitullin 3 dhe 4 njerëzit i thirrën Elohim-it dhe Jona iu drejtua Jehova-it! Ata ishin të humbur, por ai ishte i shpëtuar. Ata më vonë u shpëtuan dhe mund ta quanin tashmë Perëndinë Jehova. Mund të shihni shkrime të tjera, si: Gjyqtarët 7:14-15; 2 Kronikave 19:6-9; Zanafilla 7:16; 1 Samueli 17:46.

JAH është një tjetër emër për Perëndinë. Gjendet dyzet e tetë herë në përkthimet e ndryshme. Disa studiues biblikë besojnë se JAH është një shkurtim i fjalës “Jehova”. Kuptimi është i njëjtë: “Këndojini Perëndisë, këndojini lavde emrit të tij, përgatitini rrugën atij që kalon me kalë në shkretëtirë; emri i Tij është Zoti [JAH]; ngazëlloni para tij” (Psalmi 68:4). Emri JAH është gjithmonë i lidhur me lavdërimin dhe gjendet, së pari, tek Eksodi 15:2.

Ne besojmë se fjala “Perëndi” (Elohim), duke qenë shumës tek Zanafilla 1:1, sugjeron pa dyshim që Trinia ka krijuar qiejtë dhe tokën. Edhe sot shohim që mendimet moderne e interpretojnë këtë në mënyra të ndryshme. Mendimi modern thotë që kjo pjesë duhet të lexohet: “Në fillim perënditë kanë krijuar qiejt dhe tokën”. Arsyeja për këtë, thonë ata, është se në fillim Izraeli ka besuar në shumë zotër, por feja e tyre u shndërrua në monoteizëm (me një Perëndi). Kjo formë e arsyetimit është shumë e vështirë për shumë studiues. A ka ndonjë pjesë të Shkrimit që do ta hedhë poshtë këtë? Sigurisht që po! Mund të shikoni tek Ligji i Përtërirë 6:4: “Dëgjo, o Izrael, Zoti Perëndia ynë është një i vetëm”. Tani, vendosni fjalët e sakta Elohim dhe Jehova në këtë pjesë dhe do të shihni se sa qartë del Trinia e Zanfillës 1:1: “Dëgjo o Izrael, Jehova-i, Elohim-i ynë (tre ose më shumë) është një i vetëm”. Prandaj, njeriu filloi me besimin në një Zot dhe më vonë u shthur deri në thellësi “dhe e shndërroi lavdinë e Perëndisë së pakalbshëm në një shëmbëllim të ngjashëm me atë të një njeriu të kalbshëm, të shpendëve, të kafshëve katërkëmbëshe dhe të rrëshqanorëve” (Romakëve 1:23).

C. Adonai.

Termi “Adonai”, në të vërtetë, ka kuptimin zotëri ose zotërues, një që zotëron, që drejton dhe që bekon të tijtë. Kjo gjendet së pari tek Zanafilla 15:1-2: “Mbas këtyre gjërave fjala e Zotit iu drejtua Abramit në vegim, duke i thënë: ‘Mos ki frikë Abram, Unë jam mburoja jote dhe shpërblimi yt do të jetë shumë i madh’. Po Abrami i tha: ‘Zot (Adonai) Perëndi, çfarë do të më japësh, sepse unë jam pa fëmijë dhe trashëgimtari i shtëpisë sime është Eliezeri i Damaskut?’”.

Adonai mund të njihet gjithmonë me fjalën “Zoti” dhe “zot” në Dhiatën e Vjetër. Ka dy forma të ndryshme për këtë fjalë: Adon, e cila është njëjës, dhe Adonai, që është shumës.

Adonai është përdorur në dy mënyra në Shkrimet, kur ka lidhje me njeriun dhe marrëdhëniet e tij tokësore, si një zotëri i skllevërve të tij dhe si një burrë ndaj gruas: “Kështu shërbëtori e vuri dorën nën kofshën e Abrahamit, zotit të tij, dhe iu betua lidhur me këtë problem. Pastaj shërbyesi mori dhjetë deve nga devetë e zotit të tij dhe u nis, duke pasur me vete çdo lloj të mirash të zotërisë së tij” (Zanafilla 24:9-10a). “Ashtu si Sara që i bindej Abrahamit duke e quajtur ‘zot’” (1 Pjetri 3:6). Shihni gjithashtu Zanafilla 18:12.

Një hebre mund të shiste vetveten tek një hebre tjetër dhe ai do të bëhej zotëria i tij. Megjithatë, ai nuk mund të shitej përgjithmonë, sepse në vitin shtunor ose në vitin e Jubileut, të gjithë skllevërit liroheshin. Kishte ende një rrugë me të cilën një skllav mund të mbetej skllav përgjithmonë, dhe kjo ishte me anë të vendimit: “Por në qoftë se skllavi thotë haptazi: ‘Unë e dua zotërinë tim, gruan time dhe fëmijët e mi dhe nuk dua të shkoj i lirë’, atëherë pronari i tij do t’ia afrojë Perëndisë dhe do ta avitë te dera ose te shtalkat; pastaj pronari i tij do t’i shpojë veshin me një fëndyell; dhe ai do t’i shërbejë përgjithnjë” (Eksodi 21:5-6). Pali tha se ishte skllav (shërbëtor) i Jezus Krishtit, i blerë me gjak dhe i lidhur me dashuri! Sa herë që ju përdorni emrin Zoti Jezus Krisht, ju thoni: “Ai është Zotëria im”. “Ju më quani Mësues dhe Zot dhe mirë thoni, sespe jam” (Gjoni 13:13).

D. Kombinime me emrin Jehova.

1. Jehova-jireh: “Zoti do të sigurojë (do të japë)”. “Dhe Abrahami e quajti këtë vend Jehova-jireh. Prandaj edhe sot e kësaj dite thuhet: ‘Do të furnizohet (jepet) në malin e Zotit’” (Zanafilla 22:14). Ky ishte rasti kur Abrahami mori në mal djalin e tij të vetëm, Isakun. Isaku mbante drutë, kurse Abrahami mbante thikën dhe zjarrin. Djali i tij e pyeti se ku do ta merrnin flinë. At Abrahami iu përgjigj: “Perëndia do të sigurojë vet qengjin për sakrificën” dhe Perëndia e bëri këtë! Para se Abrahami ta vriste djalin e tij si flijim të kërkuar nga Perëndia, engjëlli i Zotit e ndaloi dorën e tij dhe sytë e tij shikuan në kaçube, ku ai pa dashin që Zoti e kishte siguruar (dhënë). Afërsisht dy mijë vjet më parë, Biri i Perëndisë mbarti vetë një barrë të drunjtë, Kryqin, dhe Ati mbajti zjarrin (që flet për gjykimin) dhe thikën (që flet për vdekjen) dhe Zoti me të vërtetë i siguroi vetes një flijim për mëkatet tona, Birin e Tij, Zotin dhe Shpëtimtarin Jezus Krisht. A është Ai Jehova-jireh për ju? Çfarëdo që të ndodhë, mbani mend: Ai është Jehova-jireh, “Zoti do të sigurojë [do të japë]”.

2. Jehova-Rafa: “Zoti që shëron”. “[Zoti] tha: ‘Në qoftë se ti dëgjon me vëmendje zërin e Zotit, Perëndisë tënd dhe bën atë që është e drejtë në sytë e Tij dhe dëgjon urdhërimet e Tij dhe respekton tërë ligjet e Tij , unë nuk do të jap asnjë nga ato sëmundje që u kam dhënë egjiptasve, sepse unë jam Zoti [Jehova-Rafa] që të shëron” (Eksodi 15:26). Ai është Zoti, Mjeku. Mënyra se si është përdorur kjo nuk është se “Unë do të shëroj sëmundjet e tua”, por “Unë nuk do të sjell ligësi mbi ty”.

Bota është quajtur ndryshe “bota e sëmurë”. Livingstone, një misionar dhe zbulues në Afrikë, e ka quajtur Afrikën “një plagë e hapur” dhe arsyeja për këtë është plaga e thellë e mëkatit! Fjala “shëroj” është një fjalë interesante dhe ka kuptimin riparoj, rregulloj, kuroj. Ka një shërim të përsosur tek Jehovai-Rafa sespe “me vurratat e tij ne u shëruam” (1 Pjetri 2:24). Shikoni gjithashtu Psalmi 41:4.

3. Jehova-nissi: “Zoti, Flamuri ynë”. “Moisiu ndërtoi pastaj një altar të cilit i vuri emrin: ‘Zoti është flamuri ynë’ [Jehova-nissi]” (Eksodi 17:15). Zoti është Fitorja jonë. Krishti i kryqëzuar është Flamuri ynë i Fitorës!

4. Jehova-kadesh: “Zoti që shenjtëron”. “Respektoni statutet e mia dhe i vini në zbatim. Unë jam Zoti [Jehova-kadesh] që ju shenjtëron” (Levitiku 20:8). Zoti është i njëjti Zot, si i të krishterëve, ashtu edhe i hebrenjve. “Ai shtoi: ‘Ja, unë vij për të bërë, o Perëndi vullnetin tënd’… Prej këtij vullneti, ne jemi shenjtëruar me anë të kushtimit të trupit të Jezus Krishtit, që u bë njëherë për të gjithë” (Hebrenjve 10:9-10). Shihni për këtë edhe Hebrenjve 10:14 dhe Eksodi 31:13.

5. Jehova-shalom: “Zoti Paqja jonë”. “Atëherë Gideoni ndërtoi një altar për Zotin atje dhe e quajti ‘Jehova-shalom’. Ai gjendet edhe sot në Orfrahun e Abiezeritëve” (Gjyqtarët 6:24). Ka vetëm një rrugë për të siguruar paqen sot dhe kjo është nëpërmjet Zotit Jezus Krisht. Ai është Paqja jonë: “Ai në fakt, është paqja jonë, ai që ka bërë të dy popujt një dhe ka shëmbur murin e ndarjes” (Efesianëve 2:14). Shihni gjithashtu Romakëve 5:1.

6. Jehova-tsedekah: “Zoti Drejtësia jonë”. “Në ditët e tij Juda do të shpëtohet dhe Izraeli do të qëndrojë me siguri. Ky do të jetë emri me të cilin do të thirret: ‘Zoti drejtësia jonë’ [Jehova-tsedekah]” (Jeremia 23:6). Izraeli do të kthehet në Tokën e Premtuar përsëri dhe, gjatë mijëvjeçarit të Jezusit, Jehovai do të quhet Jehova-tsedekah “Zoti drejtësia jonë”. Zoti erdhi, në të vërtetë, i vetmi i drejtë, por ata e kryqëzuan. Por një ditë Ai do të vijë përsëri për herë të dytë dhe Izraeli do ta shpallë Zotin Jezus Krisht si Drejtësinë e tyre. Për shkak se “nuk ka asnjë njeri të drejtë, as edhe një” (Romakëve 3:10), Jezus Krishti është e vetmja drejtësi që ndokush mund të shpallë si të tijën.

7. Jehova-shamah: “Zoti është atje”. “Gjithë perimetri do të jetë tetëmbëdhjetë kubitë. Prej kësaj dite emri i qytetit do të jetë: ‘Zoti është atje [Jehova-shamah]’” (Ezekieli 48:35). Kur Izraeli do të rikthehet në vend dhe toka do të jetë plot me njohurinë e Zotit, Jeruzalemi do të quhet Jehova-shamah, “Zoti është atje”.

8. Jehova-sabaoth: “Zoti i Ushtrive”. “Çdo vit ky njeri nisej nga qyteti i tij për të adhuruar dhe për t’i ofruar flijime Zotit të ushtrive [Jehova-sabaoth] në Shiloh” (1 Samueli 1:3a). Izraeli është Ushtria, Zoti është Perëndia i Ushtrive. Shihni gjithashtu Eksodi 12:41; 2 Mbretërve 6:14-23; Romakëve 9:29 dhe Jakobi 5:4.

9. Jehova Ra-ah: “Zoti Bariu im”. “Zoti [Jehova Ra-ah] është bariu im, asgjë nuk do të më mungojë” (Psalmi 23:1). Një herë një vajzë e vogël po e thoshte këtë varg përmendësh dhe kjo ishte mënyra se si u shpreh: “Zoti është Bariu im dhe pse duhet të shqetësohem?” A e keni gjetur ju atë Burim Fuqie? A keni gjetur paqe të përsosur duke ndjekur Shpëtimtarin, kudo që Ai ju drejton? Frika nuk do t’ju shqetësojë, errësira nuk mund t’ju mërzitë, varfëria nuk mund t’ju shkatërrojë, në qoftë se Jezusi është Jehova Ra-ah për ju, Bariu juaj.

E. Kombinime me emrin Elohim. Siç ka kombinime me emrin “Jehova”, ka kombinime edhe me emrin “Elohim”.

1. El Eljon: “Më i Larti Perëndi”. “Melkizideku mbreti i Salemit, i shpuri bukë dhe verë. Ai ishte prift i Shumë të Lartit Perëndi [El Eljon]” (Zanafilla 14:18). Eljon do të thotë më i larti, ndersa El Eljon ka kuptimin më i larti Perëndi. Mund të shihni Ligji i Përtërirë 32:8 dhe Danieli 4:34-35. Jezus Krishti është El Eljon-i ynë: “Mua më është dhënë çdo pushtet në qiell e në tokë” (Mateu 28:18).

2. El-Olam: “Perëndi i Përjetshëm”. “Pastaj Abrahami mbolli një marinë në Beer-Sheba dhe aty thirri emrin e Zotit [El-Olam], Perëndi i Përjetësisë” (Zanafilla 21:33). Po, Perëndia është “Perëndi i Përjetshëm”, “Perëndi i të gjitha kohërave”.

3. El-Shadai: “Perëndia i Plotfuqishëm”. Kjo gjendet për herë të parë tek Zanafilla 17:1. “Kur Abrami u bë nëntëdhjetë e nëntë vjeç Zoti i doli përpara dhe i tha: ‘Unë jam Perëndia i plotfuqishëm [El-Shadai]; ec në praninë time dhe qëndro i ndershëm’”. El do të thotë i Fuqishmi. Shadai vjen nga fjala “shad”, që do të thotë gji, gjiri i një gruaje. Kjo ilustrohet nga pjesa e Shkrimit tek Isaia 28:9. Prandaj El-Shadai do të thotë Gjiri i Perëndisë, Ushqyesi, Fuqidhënësi dhe Përdëllyesi.

El-Shadai është një nga emrat më të çmuar të Perëndisë, që vlerësohet nga studiuesit e Biblës: Gjiri i Perëndisë, Fuqi-dhënësi, Zoti i Gjithmjaftueshëm, Zoti Bujar, Zoti që është i Aftë! “Ai mund t’i shpëtojë plotësisht ata …” (Hebrenjve 7:25). Pse? Sepse Jezus Krishti, Zoti ynë është El-Shadai ynë, Zoti që është i Aftë.

II. Ekzistenca e Perëndisë

A. Sistemet e rreme dhe të vërteta të teologjisë.

1. Deizmi. Ky sistem pranon që ka një Zot, por mohon që Zoti është zotëruesi i krijesës së Tij. Ata thonë: “Zoti është Krijuesi, por jo Zotëruesi”.

2. Ateizmi. Ata që e mbajnë këtë të ashtuquajtur besim, e mohojnë Zotin krejtësisht.

3. Skepticizmi dhe Mosbesimi. Skeptikët dhe mosbesuesit janë plot me dyshime dhe mosbesime në lidhje me Zotin, veçanërisht me Zotin e zbulesës.

4. Agnosticizmi. Kjo teori nuk e mohon Perëndinë, por mohon që Zoti mund të njihet.

5. Panteizmi. Çdo gjë është perëndi dhe Perëndia është gjithçka. Çdo gjë që ju shihni, është Perëndi. Zoti është në gjithçka. Zoti dhe krijimi janë sinonime.

6. Politeizmi. Ky nënkupton besim në shumë zotër. Ka shumë zotër mbi ne dhe këta zotër kanë zotër mbi ta, e kështu me radhë.

7. Triteizmi. Kjo është doktrina e tre zotërve.

8. Dualizmi. Ky është besimi në dy zotër, një zot që është i mirë dhe një zot që është i keq. Ata janë të dy të barabartë në fuqi.

9. Teizmi Besimi në qenien e një Perëndie personal quhet teizëm. Në qoftë se dikush do të mburrej me këtë gjë, mburrja e tij është e kotë, sepse një njeri duhet ta njohë kush është Zoti dhe si është emri i Tij, me qëllim që të besojë në Të.

10. Monoteizmi. Kjo është doktrina e një Zoti. Ne jemi monoteistë. Judenjtë dhe myslimanët janë monoteistë. Megjithëse kjo është e vërtetë, a janë të shpëtuar ata? Jo! “Ti beson që ka vetëm një Perëndi. Mirë bën; edhe demonët besojnë dhe dridhen” (Jakobi 2:19). Të besosh në një Zot, nuk mjafton, por, “po të rrëfesh me gojën tënde Zotin Jezus dhe po të besosh në zemrën tënde se Zoti e ringjalli prej së vdekurish, do të shpëtohesh” (Romakëve 10:9).

B. Dëshmia për qenien e Perëndisë.

Uroj që studentët të kuptojnë që Bibla nuk përpiqet asnjë herë për të vërtetuar se ka një Perëndi. Bibla e paraqet sikur njeriu e di që ka një Perëndi dhe thotë: “I pamendi ka thënë në zemër të tij, ‘S’ka Perëndi’” (Psalmi 14:1). Megjithatë ka shumë dëshmi të qenies së Perëndisë:

1. Nga Arsyeja.

a. Argumenti intuitiv. Ajo çfarë është brenda njeriut, e quajtur shpesh të vërtetat e para, ai besim që e di se ka një Perëndi, pa patur dikë t’ia shfaqë këtë fakt, quhet argument intuitiv. Një fëmijë e di që ka një Perëndi. Kush i ka treguar? Të gjithë njerëzit në botë e dinë që ka një Zot, megjithëse ata nuk po e adhurojnë të Vetmin dhe të Vërtetin Zot. Në fakt, nuk ekziston asnjë ateist i vërtetë. Dëshmia e ekzistencës së Perëndisë është në njeriun, e lindur tek ai.

b. Argumenti kozmologjik. Ky është argumenti shkak-pasojë. Ja ku e kemi botën, po si erdhi në ekzistencë? Ka një shkak ose fuqi për çdo gjë. Duhet të jetë një Bërës ose një Krijues. Eshtë e lehtë të mendosh që Perëndia shkaktoi krijimin, por është e pamundur të mendosh për shkakun (origjinën) e Perëndisë.

c. Argumenti teleologjik (jo “teologjik”): Me anë të kësaj ne kuptojmë skicimin (arkitektura e universit). Ka një rregull të përsosur në këtë univers. Floku i borës është një model aq i bukur, sa që njeriu nuk mund ta kopjojë kurrë. Pse akulli qëndron në sipërfaqe të ujit dhe jo në fund, kur ngrin? Nëse nuk do të ishte kështu, atëherë i gjithë uji do të ngrihej dhe të gjithë peshqit do të prisheshin. Si është e mundur që pranvera, vera, vjeshta dhe dimri vijnë të gjithë në radhë dhe kanë qenë kështu për shumë mijëvjeçarë? Pse ndodh që dielli nuk i afrohet më shumë tokës (duke e shkrirë) apo nuk largohet më shumë (duke e lënë të ngrihet)? Me siguri është një Arkitekt që planifikoi gjithë krijimin dhe ky Arkitekt është Perëndia!

d. Argumenti antropologjik. Ky argument është i bazuar në cilësitë intelektuale dhe morale të njeriut. Njeriu është një rezultat i drejtpërdrejtë i krijimit të Perëndisë, siç janë edhe krijesat e tjera, por akoma këto krijesa nuk i kanë cilësitë morale dhe intelektuale të njeriut. Pse? Në qoftë se njeriu mund t’i krijonte ato, edhe kafshët mund t’i krijonin. Njeriu ka aftësi për të njohur dhe për të arsyetuar. Në qoftë se njeriu nuk i ka marrë këto cilësi nga dikush, atëherë, nga i ka marrë?

2. Nga historia. Historia e vërteton faktin që ka një Perëndi. Historia e ka vërtetuar faktin e Perëndisë kundër atyre që kanë hedhur poshtë ligjin e Tij. Kështu, të krishterët nuk duhet të shqetësohen për kushtet e botës. Perëndia është në fronin e Tij. Asgjë nuk mund të ndodhë jashtë vullnetit të Tij. Dikush ka thënë: “Profecia është paratregim i historisë”. Perëndia flet dhe vite më vonë përmbushet plotësisht ajo që ka thënë Perëndia. Historia veçse përmbush se çfarë ka thënë Perëndia për atë që do të ndodhë. Historia vërteton që ka një Perëndi!

3. Nga përvoja. Kjo është një nga provat më të mëdha për ekzistencën e Perëndisë. Njerëzit janë transformuar nga fuqia e Perëndisë. S’ka asnjë shpjegim tjetër, përveç Perëndisë! Lutjet që kanë gjetur përgjigje, i drejtohen qenies së Perëndisë.

4. Nga Shkrimet.

a. Mendimi biblik. Bibla është i vetmi libër i frymëzuar nga Perëndia. Bibla është standardi për gjithë sjelljet e mira në botë. Në qoftë se Bibla nuk është Fjala e Perëndisë, atëherë nuk ka Perëndi dhe nuk mund ta njohim Atë.

b. Zbulesa kristologjike. Në Jezus Krishtin, Perëndia zbriti tek njerëzit për të treguar se si është Perëndia. Nëse Jezusi nuk është Perëndi, atëherë nuk ka Perëndi dhe Perëndinë nuk mund ta njohësh kurrë. “Askush s’e pa Perëndinë kurrë; i vetëmlinduri Bir, që është në gjirin e t’Et, është Ai që e ka bërë të njohur” (Gjoni 1:18). Jezus Krishti është Biri i Perëndisë. Ai dhe jeta e Tij vërtetojnë ekzistencën e Perëndisë!

c. Shpalljet profetike. Perëndia paralajmëron të ardhmen. Çdokush që mund ta bëjë këtë, është më shumë se njeri. Njeriu nuk mund të tregojë gjithmonë saktësisht të kaluarën dhe aq më pak të ardhmen. Thuhet që, kur Krishti u kryqëzua, u përmbushën njëzet e pesë profeci, të shkruara shekuj më parë.

III. Natyra e Perëndisë

A. Përkufizimet për Perëndinë.

1. Përkufizimet biblike.

a. Perëndia është Frymë. “Perëndia është Frymë dhe ata që e adhurojnë duhet ta adhurojnë në frymë dhe në të vërtetën” (Gjoni 4:24).

b. Perëndia është dritë. “Dhe ky është mesazhi që dëgjuam nga ai dhe po jua shpallim juve: Perëndia është dritë dhe në Të nuk ka kurrfarë errësire” (1 Gjoni 1:5).

c. Perëndia është dashuri. “Ai që nuk ka dashuri nuk e ka njohur Perëndinë, sepse Perëndia është dashuri” (1 Gjoni 4:8).

d. Perëndia është një zjarr që konsumon. “Sepse Perëndia ynë është një zjarr që konsumon” (Hebrenjve 12:29).

2. Përkufizimet teologjike.

a. Katekizmi Westminster: “Perëndia është një Frymë, i pafund, i përjetshëm dhe i pandryshueshëm në qenien, mençurinë, fuqinë, shenjtërinë, drejtësinë, mirësinë dhe në të vërtetën e Tij”.

b. Dr. Strong: “Perëndia është Fryma e pafund dhe e përsosur, burimi i të gjitha gjërave, mbështetja e të gjitha gjërave dhe fundi i të gjitha gjërave”.

c. Andrew Fuller: “Perëndia është shkaku i parë dhe fundi i fundit i të të gjitha gjërave”.

d. Ebrards: “Perëndia është burimi i përjetshëm i gjithë asaj që është e përkohshme”.

B. Spiritualiteti (të qenit Frymë) i Perëndisë.

1. Thelbi i Tij. Ai është një Qenie Frymërore (“Perëndia është një Frymë”, Gjoni 4:24), i padukshëm (“i cili është shëmbëllesa e Perëndisë së padukshëm”, Kolosianët 1:15a). Ç’është fryma? Fryma është një qenie pa mish dhe kocka. “Shikoni duart e mia dhe këmbët e mia, sepse unë jam. Më prekni dhe shikoni, sepse një frymë nuk ka mish e eshtra, si po shihni se unë kam” (Luka 24:39). Një frymë ka një trup, një trup frymëror, por jo një trup natyror apo material. Perëndia nuk mund të vështrohet nga syri njerëzor. Askush nuk e ka parë Perëndinë në thelbin ë Tij të mirëfilltë. “Askush s’e pa Perëndinë kurrë, i vetëmlinduri Bir, që është në gjirin e t’Et, është Ai që e ka bërë të njohur” (Gjoni 1:18).

2. Shfaqjet e Tij. Megjithëse Perëndia, në thelbin e Tij të vërtetë, nuk është parë ndonjëherë, Ai e ka shfaqur Vetveten dhe Personin e Tij tek njerëzit në forma të ndryshme. Shkrimi pyet: “‘Me kë kërkoni, pra, të më ngjasoni, që të jem baras me të?’, thotë i Shenjti” (Isaia 40:25). Njeriu nuk mund ta njohë Perëndinë, perveçse në mënyrën që Ai është shfaqur. A nuk jemi ne të gëzuar që Perëndia është shfaqur në Birin e Tij? Krishti është shëmbëllesa e Perëndisë, por Antikrishti do të jetë një imitim.

Nganjëherë duket sikur ka kundërshtime në Bibël, pasi në disa vende thuhet që njerëzit e kanë parë Perëndinë. “Kështu Zoti flistë me Moisiun ballë për ballë” (Eksodi 33:11); “Pastaj Moisiu dhe Aaroni, Nadabi dhe Abihu dhe shtatëdhjetë nga pleqtë e Izraelit u ngjitën, dhe panë Perëndinë e Izraelit” (Eksodi 24:9-10). Në vende të tjera Bibla thotë se është e pamundur ta shohësh Perëndinë. “Dhe akoma tha: ‘Ti nuk mund të shikosh fytyrën time, sepse asnjë njeri nuk mund të më shikojë dhe të jetojë’” (Eksodi 33:20). Në të vërtetë, njeriu nuk e ka parë kurrë fytyrën e Perëndisë në thelbin e vërtetë të Tij, por ka parë fytyrën e Tij dhe ka folur gojë më gojë me Të, kur Perëndia është shfaqur në një formë tjetër, jo në thelbin e Tij të vërtetë. “Me të unë flas sy për sy …” (Numrat 12:8a).

Ne dimë një gjë, që Fryma e Shenjtë mund të shfaqet në një formë të dukshme. “Dhe Gjoni dëshmoi duke thënë: ‘E pashë Frymën duke zbritur nga qielli si një pëllumb dhe ndenji mbi të’” (Gjoni 1:32). Në pagëzimin e Zotit Jezus, Gjoni pa një formë të Frymës, por jo Frymën vetë dhe, sidoqoftë, Fryma u shfaq.

Perëndia është shfaqur në shumë mënyra, ndër të cilat veçojmë:

a. Në forma krijese. Me këtë nuk nënkuptojmë që Perëndia u shfaq në formën e ndonjë kafshe, por në formën e qenieve njerëzore. Zanafilla 3:8 dhe 12:7 e illustrojnë këtë më së miri. “Pastaj dëgjuan zërin e Zotit Perëndi që shëtiste në kopësht në flladin e ditës; dhe burri e gruaja e tij u fshehën nga prania e Zotit Perëndi midis pemëve të kopshtit” (Zanafilla 3:8). “Atëherë u shfaq Zoti përpara Abramit dhe i tha: ‘Unë do t’ua jap këtë vend pasardhësve të tu’. Atëherë Abrami i ndërtoi aty një altar Zotit që i ishte shfaqur” (Zanafilla 12:7). Shihni gjithashtu Zanafilla 16:7,10,13; Eksodi 24:9-11; Zanafilla 18:1-16; Gjyqtarët 13:22-23; Zanafilla 32:24-30.

Perëndia është shfaqur edhe si Engjëlli i Zotit. “Engjëlli i Zotit zë vend rreth atyre që kanë frikë prej tij dhe i çliron” (Psalmi 34:7). “Engjëlli i Zotit i tha akoma: ‘Ja, ti je me barrë dhe do të lindësh një djalë dhe do ta quash Ismael, sepse Zoti mori parasysh hidhërimin tënd’” (Zanafilla 16:11). Një marrëveshje është arritur nga shumica e studiuesve biblikë që Engjëlli i Zotit nuk është gjë tjetër, veçse vetë Zoti Jezus.

b. Në forma materiale. Njeriu nuk mund ta shihte Perëndinë, prandaj Perëndia u shfaq në forma, nëpërmjet të cilave Ai ka folur dhe e ka udhëhequr njeriun. Një formë e tillë ishte ferrishtja që digjej: “Zoti vuri re që ai ishte zhvendosur për të parë, dhe Perëndia e thirri nga mesi i ferrishtes dhe i tha: ‘Moisi, Moisi!’. Ai u përgjigj: ‘Ja ku jam’” (Eksodi 3:4). Një formë tjetër ishte kolona e resë dhe kolona e zjarrit: “Dhe Zoti shkonte para tyre, ditën në një kolonë resh për t’i udhëhequr në rrugë, dhe natën në një kolonë zjarri për t’u bërë atyre dritë, që të mund të ecnin ditën dhe natën” (Eksodi 13:21).

c. Në personin e Jezus Krishtit. Ne themi përsëri që jemi të gëzuar që Perëndia shfaqet vetëm në Birin e Tij, Jezus Krisht! Zoti nuk shfaqet në një avull, por tashmë në një formë njerëzore: “Në fillim ishte Fjala dhe Fjala ishte pranë Perëndisë dhe Fjala ishte Perëndi … dhe Fjala u bë mish dhe banoi ndër ne dhe ne soditëm lavdinë e tij, si lavdia e të vetëmlindurit prej Atit, plot hir dhe të vërtetë” (Gjoni 1:1, 14). Shikoni gjithashtu 1 Timoteu 3:16 dhe Hebrenjve 1:3.

C. Personaliteti i Perëndisë.

Perëndia është person, që ka vetëndërgjegje, vetëvendosje dhe pushtet. Njerëzit kanë shumë ide të zbehta për Perëndinë. Ata e mendojnë Atë si një forcë, një fuqi ose një ndikim, por është e pamundur të kesh miqësi me një forcë apo ndikim. Fjalët e Zotit tonë Jezus, ndërsa ecte në kopësht, sugjerojnë miqësi me Perëndinë: “Por tani unë po vij te ti dhe i them këto gjëra në botë, që gëzimi im të bëhet i plotë në ta” (Gjoni 17:13). Shikoni për këtë Eksodi 3:14 dhe 1 Korintasve 2:11. Personaliteti nuk duhet ngatërruar asnjëherë me paraqitjen. Substanca nuk ka të bëjë fare me personalitetin. Personaliteti i Perëndisë mund të shihet:

1. Në emra. <<Perëndia i tha Moisiut: ‘UNE JAM AI QE JAM’. Pastaj tha: ‘Do t’u thuash kështu bijve të Izraelit: “UNE JAM-i më ka dërguar tek ju”’>> (Eksodi 3:14). Fjalët UNE JAM AI QE JAM sugjerojnë personalitet.

2. Në kontraste. Me këtë nënkuptojmë që Bibla e vë të vetmin Perëndi përballë perëndive të paganëve: “Ju u kthyet nga idhujt tek Perëndia, për t’i shërbyer Perëndisë së gjallë dhe të vërtetë” (1 Thesalonikasve 1:9). Shihni gjithashtu Jeremia 10:16 dhe Veprat 14:15.

3. Në tipare. Ajo që është karakteristike për Perëndinë, quhet tipar. Personalitetin e përcakton ajo çfarë Ai bën, p.sh:

a. Perëndia brengoset. Vetëm një person mund të brengoset: “Dhe Zoti u pendua që kishte krijuar njeriun mbi tokë dhe u brengos për këtë në zemër të vet” (Zanafilla 6:6).

b. Perëndia pendohet. Në shkrimin e mësipërm (Zanafilla 6:6) vëmë re që Perëndia pendohet. 1 Samueli 15:29 thotë: “Lavdia e Izraelit nuk do të gënjejë dhe nuk do të pendohet, sepse ai nuk është njeri që pendohet”. Këtu një pjesë e Shkrimit thotë që Perëndia pendohet, një tjetër pjesë thotë që nuk pendohet. Cila është përgjigjja? Kur njeriu pendohet, ai pendohet për një vepër morale, por kur Perëndia pendohet, Ai pendohet për ndonjë akt gjyqësor. Qëndrimi i Zotit ndaj mëkatit nuk ndryshon kurrë. Merrni rastin e Jonas dhe Ninivës. Ninive u pendua. Ata ndryshuan mendje dhe karakter. Megjithatë Perëndia nuk e ndryshoi mendjen e Tij. Ai nuk e ndryshoi qëndrimin ndaj mëkatit. Përderisa Niniva ishte penduar, atëherë nuk kishte nevojë për ndonjë gjykim ndaj mëkatit. Mëkatet e tyre ishin rrëfyer dhe falur tashmë.

c. Perëndia do. “Sepse Perëndia e deshi aq botën, sa dha Birin e Tij të vetëmlindur, që kushdo që beson në Të, të mos humbasë por të ketë jetë të përjetshme” (Gjoni 3:16). “Unë të gjithë ata që i dua i qortoj dhe i ndëshkoj; prandaj ji i zellshëm dhe pendohu” (Zbulesa 3:19). Vetëm një personalitet mund të të dojë.

d. Perëndia urren. “Zoti i urren këto gjashtë gjëra, madje shtatë janë të neveritshme për Të” (Fjalët e urta 6:16).

e. Perëndia dëgjon. Psalmi 94:9-10: “Ai që ka vënë veshin, a nuk dëgjon? Ai që ka formuar syrin a nuk shikon. Ai që ndreq kombet, a nuk do t’i dënojë ata, ai që i mëson diturinë njeriut, a nuk do të dijë ai?”

4. Në veprime.

a. Perëndia krijon. “Në fillim Perëndia krijoi qiejtë dhe tokën” (Zanafilla 1:1). Shihni edhe Isaia 45:18.

b. Perëndia jep (siguron). “Të gjithë presin që ti t’jua japësh ushqimin në kohën e duhur. Ti ua jep atyre dhe ata e mbledhin; ti hap dorën dhe ngopen me të mira. Ti fsheh fytyrën tënde dhe ata hubmasin fare; ti heq frymën dhe ata vdesin duke u kthyer përsëri në pluhurin e tyre. Ti dërgon frymën tënde dhe ata krijohen, kështu ti ripërtërin faqen e dheut” (Psalmi 104:27-30). Nevojat materiale të krejt kësaj bote shihen dhe plotësohen nga Perëndia.

c. Perëndia ngre në përgjegjësi. Disa njerëz duket që janë të shtyrë pak më përpara sesa disa të tjerë. Bota ka një emër për këtë dhe ky emër është: fat. Por përgjigjja e saktë është: Perëndia! Mbretërit marrin pushtet nga Ai, pastorët marrin përgjegjësitë e tyre prej Tij dhe burrat i marrin bashkëshortet e tyre prej Tij. E gjithë përkrahja vjen nga Perëndia. “Sepse lëvdimi nuk vjen as nga lindja, as nga perëndimi, as edhe nga shkretëtira. Sepse Perëndia është ai që gjykon, ai ul njërin dhe ngre tjetrin” (Psalmi 75:6-7).

d. Perëndia kujdeset. Perëndia ka një zemër dhe vetëm një person mund të ketë zemër. Perëndia merakoset: “Përuluni, … dhe gjithë merakun tuaj hidheni mbi të, sepse ai merakoset për ju” (1 Pjetri 5:6-7).

D. Trinia e Perëndisë.

1. Trinia në personalitet. Me anë të kësaj nënkuptojmë që Perëndia është tre në një. Ka disa gabime në lidhje me Trininë. Disa ngrihen nga padituria dhe disa me qëllim.

Një arsye që besojmë se Bibla është Fjala e Perëndisë, është se në të gjendet doktrina e Trinisë. Nëse njeriu do ta kishte shkruar Biblën, ai do ta linte jashtë Trininë, sepse Trinia është shumë e vështirë për t’u kuptuar nga njeriu. Mendja e kufizuar e njeriut nuk mund ta rrokë atë. E vetmja gjë që një bir i Perëndisë mund të bëjë, është ta pranojë me besim dhe të qëndrojë mbi atë që thotë Perëndia për Trininë. Edhe pse ne nuk mund të kuptojmë gjithçka për Trininë, kjo nuk është shenjë që Trinia nuk është e vërtetë.

Një ide e gabuar thotë se janë tre individë në Hyjninë. Por mos harroni, Perëndia nuk është Triadë.

Një ide tjetër e gabuar është që Trinia është vetëm një Person, i cili është shfaqur në tre. Kjo do të thotë që janë tri thelbe në një Person, pra, në Jezus Krishtin. Ati dhe Fryma e Shenjtë janë vetëm shfaqje.

Një mendim tjetër, madje shumë blasfemues, e mohon Trininë krejtësisht dhe, si rrjedhim, i bën Birin dhe Frymën e Shenjtë krijesa të Perëndisë, të cilët erdhën në jetë pas Perëndisë. Me fjalë të tjera, ata që e mbrojnë këtë teori të gabuar, deklarojnë se ka qenë një kohë kur Biri i Perëndisë nuk ishte fare. Ata përdorin këtë arsyetim: “Një bir nuk mund të jetë aq i vjetër sa babai. Një baba gjithmonë duhet të ekzistojë para të birit, me qëllim që ta ketë atë si bir. Perëndia është Ati i Birit të Perëndisë dhe, si rrjedhim, Ati duhet të ketë qenë para Birit, me qëllim që ta ketë Bir”. Këtij arsyetimi ne i përgjigjemi kështu: “Në qoftë se një person deklaron që është atë dhe ka qenë baba për dhjetë vjet, atëherë e dimë se ai ka një fëmijë prej dhjetë vjetësh. Një njeri nuk mund të jetë baba pa patur fëmijë. Një njeri që ka qenë baba për dhjetë vjet, ka një fëmijë për dhjetë vjet me radhë. Kështu edhe me Hyjninë: Perëndia është Ati i Përjetshëm, atëherë ai duhet të ketë patur një Bir të Përjetshëm!”

Doktrina e trinisë është një doktrinë e pastër zbulese nga Perëndia. Kujtoni që ne adhurojmë jo tri Perëndi, por një Perëndi: Atin, Birin dhe Frymën e Shenjtë.

Është e pamundur të japësh shembuj praktikë të Trinisë. Disa marrin shembullin e gjethes me tre ndarje. Të tjerët marrin ujin si shembull: ujë në gjendjen normale që, kur ngrohet, jep avull dhe, kur ngrihet, bëhet akull. Por kjo akoma nuk është e qartë. Sepse Perëndia është Tre në Një! Prandaj ne propozojmë se ilustrimi më i mirë është vetë njeriu: trupi, shpirti dhe fryma. Njeriu nuk është tre persona, por është një person tre në një. Ai mund të këtë tri gjëra që kanë lidhje me çdonjërën veças; ushqim për trupin, muzikë për shpirtin dhe adhurim për frymën, megjithatë të tria këto gjëra i drejtohen të njëjtit person.

Rrezet e diellit mund të përdoren si një ilustrim tjetër. Kur rrezet e diellit bien mbi tokë, përbëhen nga tri elemente: rrezet e nxehtësisë, që mund t’i ndiesh, por nuk mund t’i shohësh; rrezet e dritës, që nuk i ndien, por mund t’i shikosh; rrezet kimike, që nuk mund t’i ndiesh, as t’i shohëh, por ato kanë një ndikim mbi tokë. Të gjitha së bashku përbëjnë rrezet diellore. Ne nuk mund ta kuptojmë dritën në tri rreze, që përsëri është një dritë. Pa njërën nga këto tri elemente, nuk do të kishte dritë. Pa njërën pjesë të tij, njeriu nuk mund të ishte, dhe pa një Person të Hyjnisë, Perëndia nuk do të ishte Perëndi!

a. Emrat e Dhiatës së Vjetër

(1) Emrat shumës. “Në fillim Perëndia (Elohim) krijoi qiejtë dhe tokën” (Zanafilla 1:1). Elohim është emri në shumës, tre ose më shumë. Kjo sigurisht sugjeron Trininë në krijimin e botës. Shihni gjithashtu Zanafilla 3:5, Eksodi 20:3 dhe Ligji i përtërirë 13:2-3. Shumë herë Elohim është përkthyer në shumës dhe në njëjës.

(2) Përemrat shumës. “Dhe Zoti Perëndi tha: ‘Ja, njeriu u bë si një prej nesh, sepse njeh të mirën dhe të keqen. Dhe tani nuk duhet t’i lejohet që të shtrijë dorën e tij për të marrë edhe nga pema e jetës, kështu që, duke ngrënë nga ajo, të jetojë përgjithnjë” (Zanafilla 3:22). Shihni për këtë edhe Zanafilla 1:26 dhe Isaia 6:8. Ky, pra, është Perëndia që i flet Perëndisë. Këtu del Trinia.

(3) Thënie të Shkrimit të Shenjtë. Shkrimet thonë që Perëndia vajosi Perëndinë, dhe si mund të ishte kjo, nëse Perëndia nuk është Trini? “Froni yt, o Perëndi, vazhdon në përjetësi; skeptri i mbretërisë sate është një skeptër drejtësie. Ti e do drejtësinë dhe urren mbrapshtinë; prandaj Perëndia, Perëndia yt, të ka vajosur me vaj gëzimi përmbi shokët e tu” (Psalmi 45:6-7). Shihni gjithashtu Hebrenjve 1:8-12; Psalmi 110:1.

(4) Emërtime të Shkrimeve të Shenjta. Tek Zanafilla 1:1, Perëndia shpall se ka krijuar qiejtë dhe tokën; dhe në vargun 2, Fryma e Shenjtë, personi i tretë i Trinisë, theksohet qartë: “Fryma e Perëndisë fluturonte [lëvizte] mbi sipërfaqen e ujërave”. Shikoni edhe Jobi 24:13 dhe Isaia 11:1-2: “Pastaj një degëz do të dalë nga trungu i Isaias dhe një filiz do të mbijë nga rrënjët e tij. Fryma e Zotit do të pushojë mbi të; fryma e diturisë dhe zgjuarsisë, fryma e këshillës dhe e fuqisë, fryma e njohurisë dhe e frikës së Zotit”.

Edhe Biri, personi i dytë i Trinisë, veçohet: “Do të shpallë dekretin e Zotit. Ai më ka thënë: ‘Ti je biri im, sot më linde’. Nënshtrojuni Birit që të mos zemërohet dhe të mos vdisni rrugës” (Psalmi 2:7,12a). Engjëlli i Perëndisë në Dhiatën e Vjetër s’është askush tjetër, veç Jezus Krishti, dhe në këtë pjesë të Shkrimit Ai shpallet si i veçuar nga Perëndia Atë dhe Fryma e Shenjtë: “Engjëlli i Zotit e gjeti pranë një burimi uji në shkretëtirë, pranë burimit në rrugën e Shurit” (Zanafilla 16:7). Trinia del qartë në Shkrimet e mëposhtme: Zanafilla 18:1-2, 33; Isaia 48:16; 63:8-10.

(5) Shprehjet treshe. Kurdo që Shkrimet shprehin lavdërim ose bekime të Hyjnisë, përdoret një shprehje treshe e cila thekson se Perëndia është Perëndi, Tre në Një. Këto shprehje duhet të jenë treshe: “Zoti të të bekojë dhe të të ruajë! Zoti të bëjë që të shkëlqejë fytyra e tij mbi trupin tënd dhe të tregohet i mbarë me ty! Zoti të kthejë fytyrën e tij mbi ty dhe të të sjellë paqe!” (Numra 6:24-26). “Edhe të katër qeniet e gjalla kishin secila nga katër krahë përqark, edhe përbrenda ishin plot me sy; dhe nuk pushojnë kurrë, as ditë as natë, duke thënë: ‘I shenjtë, i shenjtë, i shenjtë është Zoti Perëndi, i Plotfuqishmi, që ishte, që është dhe që do të vijë!’” (Zbulesa 4:8).

b. Shpalosjet e Dhiatës së Re.

(1) Pagëzimi i Krishtit. Pagëzimi i Krishtit është një nga ilustrimet më të mira që vërteton Trininë: “Dhe Jezusi, sapo u pagëzua, doli nga uji; dhe ja, qiejtë u hapën, dhe ai pa Frymën e Perëndisë duke zbritur si një pëllumb e duke ardhur mbi të; dhe ja një zë nga qielli që tha: <<Ky është Biri im i dashur, në të cilin jam kënaqur>>” (Mateu 3:16-17). Këtu është shfaqur Ati në qiell, Biri në ujë dhe Fryma e Shenjtë duke zbritur si një pëllumb.

(2) Formula e pagëzimit. Kisha e Perëndisë në Krishtin Jezus ka përdorur gjithmonë formulën e paraqitur nga vetë themeluesi, Jezus Krishti: “Shkoni, pra, dhe bëni dishepuj nga të gjithë popujt duke i pagëzuar në emër të Atit e të Birit e të Frymës së Shenjtë, …” (Mateu 28:19-20). Vini re se Bibla nuk thotë, “në emrat e”, por, “në emër të”. Një në Tre; një emër, por tre Persona, Ati, Biri dhe Fryma e Shenjtë.

(3) Bekimi apostullor. Kisha e ka përdorur këtë bekim (i cili u përdor nga Apostulli Pal me frymëzim të Frymës së Shenjtë) në njëzet shekujt e fundit: “Hiri i Zotit Jezus Krisht, dashuria e Perëndisë dhe bashkësia e Frymës së Shenjtë qofshin me ju të gjithë. Amen” (2 Korintasve 13:13).

(4) Referime të tjera të Shkrimit të Shenjtë. Vargu i mëposhtëm shfaq në mënyrë të qartë faktin e Trinisë: “Ngushëlluesi, Fryma e Shenjtë, që Ati do t’ju dërgojë në emrin tim, do t’ju mësojë çdo gjë dhe do t’ju kujtojë të gjitha këto që ju thashë” (Gjoni 14:26).

2. Uniteti i qenies, i pandashëm dhe i padukshëm. Ka vetëm një Perëndi. Ai është një dhe i vetmi Perëndi: “Për këtë ti je i madh, o Zot Perëndi. Asnjeri nuk është si ti dhe nuk ka Perëndi tjetër përveç teje, me sa kemi dëgjuar me veshët tona” (2 Samueli 7:22). “Kush ka vepruar dhe ka kryer këtë, duke thirrur brezat që nga fillimi? Unë Zoti, jam i pari dhe me ata të fundit do të jem po ai” (Isaia 41:4). Shihni gjithashtu Isaia 43:10-11, 44:6 dhe Ligji i Përtërirë 6:4.

Perëndia (Elohim) është një unitet i përbërë. Emri “Perëndi” (që është në shumës) përdoret gjithnjë me një folje njëjës: “Në fillim Perëndia [shumës] krijoi [njëjës] qiejtë dhe tokën” (Zanafilla 1:1); “Zoti [njëjës] Perëndia [shumës] i perëndive, Zoti [njëjës] Perëndia [shumës] i perëndive! Ai e di, madje edhe Izraeli do ta mësojë. Në qoftë se e bëmë për rebelim ose për mosbesnikëri ndaj Zotit [njëjës], mos na kurseni në këtë ditë” (Jozueu 22:22). Shihni gjithashtu Zanafilla 1:5, 8, 13 dhe 33:20.

3. Një përmbledhje biblike.

a. Tre njihen si Perëndi.

(1) Ati njihet si Perëndi. “Për ju të gjithë që jeni në Romë, të dashur nga Perëndia, të thirrur shenjtorë: hir dhe paqe nga Perëndia, Ati ynë e nga Zoti Jezus Krisht” (Romakëve 1:7). Shihni edhe Gjoni 6:27 dhe 1 Pjetri 1:2.

(2) Biri njihet si Perëndi. “Ndërsa për të Birin thotë: ‘Froni yt, o Perëndi është në shekuj të shekujve; skeptri i mbretërisë sate është skeptër drejtësie’” (Hebrenjve 1:8). “… ne rrojmë me urtësi, me drejtësi dhe me perëndishmëri në këtë jetë, duke pritur shpresën e lume dhe të shfaqurit e lavdisë të të madhit Perëndi dhe të Shpëtimtarit tonë Jezus Krisht” (Titit 2:12-13).

(3) Fryma e Shenjtë njihet si Perëndi. “Pjetri i tha: ‘Anania, pse Satani ta mbushi zemrën që të gënjesh Frymën e Shenjtë dhe të mbash një pjesë të çmimit të arës? Po të mbetej e pashitur, a nuk do të ngelte e jotja? Dhe ato që more nga shitja a nuk ishin vallë në dispozicionin tënd? Pse e shtive në zemër këtë gjë? Ti nuk ke gënjyer njerëzit, por Perëndinë!’” (Veprat 5:3-4).

b. Tre përshkruhen si persona të veçuar.

(1) Ati dhe Biri janë persona të veçuar nga njëri-tjetri.

(a) Krishti e veçoi Atin nga Vetja. “Sepse, sikur Ati ka jetë në vetvete, kështu ia ka dhënë dhe Birit të ketë jetë në vetvete; dhe i ka dhënë gjithashtu autoritet të gjykojë, sepse është Bir i njeriut” (Gjoni 5:26-27). Shihni gjithashtu Gjoni 5:32.

(b) Ati dhe Biri janë të veçuar si Ati dhe i vetëmlinduri. Shihni Gjoni 3:16.

(c) Ati dhe Biri janë të veçuar si Dërguesi dhe i Dërguari. “Por, kur u mbush koha, Perëndia dërgoi Birin e tij, të lindur prej gruaje, të nënshtruar ligjit” (Galatasve 4:4). Shihni gjithashtu Gjoni 10:36.

(2) Ati dhe Biri janë persona të veçuar prej Frymës së Shenjtë.

(a) Biri veçon Frymën e Shenjtë nga Vetja dhe nga Ati. “Dhe Unë do t’i lutem Atit dhe Ai do t’ju japë një Ngushëllues tjetër, që do të qëndrojë përgjithmonë me ju, Frymën e së Vërtetës, që bota nuk mund ta marrë, sepse nuk e sheh dhe nuk e njeh; por ju e njihni, sepse qëndron me ju dhe do të jetë në ju” (Gjoni 14:16-17).

(b) Fryma vjen nga Ati. “Por kur të vijë Ngushëlluesi, që do t’ju dërgoj prej Atit, Fryma e së vërtetës, që del nga Ati im, ai do të dëshmojë për mua” (Gjoni 15:26).

(c) Fryma dërgohet nga Ati dhe Biri. “Por Ngushëlluesi, Fryma e Shenjtë, që Ati do ta dërgojë në emrin tim, do t’ju mësojë çdo gjë dhe do t’ju kujtojë të gjitha këto që ju thashë” (Gjoni 14:26). “Kur të vijë Ngushëlluesi, që do t’ju dërgoj prej Atit, Fryma e së Vërtetës, që del nga Ati im, ai do të dëshmojë për mua” (Gjoni 15:26).

c. Këta tre persona janë të barabartë.

(1) Jo vetëm Ati është Perëndi, sepse Perëndia është Ati, Biri dhe Fryma e Shenjtë.

(2) Jo vetëm Biri është Perëndi, sepse Perëndia është Ati, Biri dhe Fryma e Shenjtë.

(3) Jo vetëm Fryma e Shenjtë është Perëndi, sepse Perëndia është Ati, Biri dhe Fryma e Shenjtë.

E. Vetëqenia e Perëndisë.

Perëndia është brenda Tij. Ne jemi të varur nga Ai. Ai nuk është i varur nga asgjë. Diçka na solli në jetë, por asgjë nuk u bë shkak që Perëndia të ekzistonte. Ai ishte gjithmonë. Perëndia nuk ekziston sepse e solli veten në ekzistencë. Perëndia ekziston sepse është natyra e Tij të ekzistojë.

Jeta jonë vjen nga një burim i jashtëm, prandaj ka qenë një kohë kur ne filluam. “Por dëshmia që kam unë është më e madhe nga ajo e Gjonit; sepse veprat që Ati më ka dhënë të kryej, ato vepra që bëj unë, dëshmojnë për mua, se Ati më ka dërguar” (Gjoni 5:36). Ne nuk mund ta themi një gjë të tillë.

F. Pafundësia e Perëndisë.

Natyra hyjnore nuk ka kufizime apo kufij. “I madh është Zoti ynë, e pamasë është fuqia e tij dhe e pafund është zgjuarsia e tij” (Psalmi 147:5). “A mundesh ti të hulumtosh thellësitë e Perëndisë? A mund të depërtosh në përsosmërinë e të Plotfuqishmit? Janë më të larta se qielli; çfarë mund të bësh? Janë më të thella se Sheoli: çfarë mund të dish? Madhësia e tyre është më e gjatë se toka dhe më e gjerë se deti” (Jobi 11:7-9). “Po a është e vërtetë që Perëndia banon mbi tokë? Ja, qiejt dhe qiejt e qiejve nuk mund ta nxënë dhe aq më pak ky tempull që kam ndërtuar” (1 Mbretërve 8:27). “O thellësi pasurie, urtësie dhe diturie të Perëndisë! Sa të pahulumtueshme janë gjykimet e tij dhe të pashtershme janë udhët e tij!” (Romakëve 11:33). Shihni gjithashtu Isaia 66:1 dhe Psalmi 113:5-6.

Bota është një bulëz nga tenda e bukurisë së Tij

Dielli është një shkëndijë nga drita e mençurisë së Tij

Qielli është një flluskë në detin e fuqisë së Tij

IV. Tiparet e Perëndisë

Tiparet e Perëndisë janë cilësitë thelbësore të një Qenieje të përsosur.

A. Gjithëpushtetshmëria e Perëndisë.

Kjo do të thotë se Perëndia është i gjithëpushtetshëm dhe i plotfuqishëm: “Dhe dëgjova një zë si një turmë të madhe, dhe si zë shumë ujërash dhe si zë shumë bubullimash të forta, që thoshte: ‘Aleluja, sepse filloi të mbretërojë Zoti, Perëndia ynë, i Plotfuqishmi!’” (Zbulesa 19:6). “Dhe Jezusi duke përqëndruar shikimin mbi ta tha: ‘Për njerëzit kjo është e pamundur, por për Perëndinë çdo gjë është e mundur’” (Mateu 19:26). “A ka ndonjë gjë që është shumë e vështirë për Perëndinë?” (Zanafilla 18:14a).

Vetëm një gjë mund ta kufizojë Perëndinë, dhe kjo është vullneti i Tij i shenjtë. Ndonjë i pamend mund të propozojë 2 T